Deneme Süreli İş Sözleşmesi Nedir? Koşulları Nelerdir?

  • Whatsapp
Deneme Süreli İş Sözleşmesi Nedir? Deneme Süresi Kaç Aydır?

Deneme Süreli İş Sözleşmesi Nedir?

İşçi ve işveren arasında yapılan iş sözleşmesinin devam edip etmeyeceği kararını belirli süre sonrasında verilmesi için tanınan hak olarak ifade edilen sözleşme türüne deneme süreli iş sözleşmesi adı verilir. Sözleşme süresi hem işveren hem de işçi açısından oldukça öneme sahiptir. Bu sebeple deneme süreli iş sözleşmesine eklenerek süreç kontrollü şekilde ilerleyebilir.

Sözleşmenin deneme süreli iş sözleşmesi olup olmadığı sözleşme anında ya da yapılmadan önce belirlenmelidir. Aksi takdirde kayıtlara düşen bir sözleşme haline gelmesi mümkün değildir. Aynı zamanda sözleşmede deneme süresi bulunan taraf ispatlarını hazırlamalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu 15. Maddesine göre düzenlenen deneme süreli iş sözleşmesi ile ilgili kanun şekildedir: “Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunu süresi en fazla iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle birlikte dört aya kadar da uzayabilir. Deneme süresi içerisinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.”

Deneme Süresi ne Kadar? Deneme Süresi Arttırılabilir mi?

Yukarıda belirtiler 4857 sayılı İş Kanununun 15. Maddesine göre iş sözleşmesi deneme süresi en fazla iki ay olabilir. Bunun yanı sıra toplu iş sözleşmeleri ile beraber dört aya kadar da uzatılabilir. Bu sürenin hesaplanabilmesi için sözleşmenin yapıldığı tarih değil, işçinin fiilen işe başlamış olduğu tarih önemlidir. İşçinin yeniden deneme süresine tabii tutulabilmesi için de aşağıda koşullara uygun olması önemlidir;

  • Hastalanarak 1 yıl içerisinde yeniden işe alındığında
  • Askerlik ya da kanundan kaynaklanan herhangi bir sebeple işten ayrılan işçi, yeniden işe başladığında
  • İş yerinde çalışırken sakatlanan engelli ya da terör mağduru işçi öncelikli olarak işe alındığında.

Deneme Süreli İş Sözleşmesinin Koşulları Nelerdir?

İş sözleşmesi deneme süresinin karşılanabilmesi için öncelikle süreli iş sözleşmesinin olması gerekir. Asıl olarak olması gereken durum deneme süresi öngörülmeden gerçekleştirilmesidir. İstisna olan durum ise deneme süresi koşulu ile yapılan sözleşmelerdir.

Deneme süreli iş sözleşmesi koşulları ise aşağıda yer aldığı gibidir:

  • Deneme süreli bireysel iş sözleşmelerinde süre en fazla 2 ay olmalıdır.
  • Toplu deneme süreli iş sözleşmelerinde süre 4 aya kadar uzatılabilir.
  • Deneme süresi iş sözleşme için İş Kanunu hükümlerince açık ve net şekilde kararlaştırılmalıdır.
  • İşçiler grev hakkı ve toplu iş sözleşmesi hakkından yararlanabilirler.
  • Deneme süreli iş sözleşmesiyle ilgili şekil bakımından açık bir hüküm ya da yasa yer almamaktadır.
  • Deneme süreli iş kanununa göre sözleşmenin yazılı şekilde yapılması geçerlilik değil, ispat şartıdır.
  • İşçi, deneme süresi boyunca ücret ve tatil gibi temel haklarından yararlanmalıdır.

Deneme Süresi İçerisinde İşçinin ve İşverenin Hakları Nelerdir?

Deneme süresinde işçinin ve işverenin tüm hakları ve yükümlülükleri devam eder. Bu yönden işçi sözleşme de yer alan işverenin talimatları altında iş görürken, işveren ise işçinin ücretini ödemelidir. Bunun yanında işçinin sır saklama yükümlülüğü, düzenleme ve talimatlara uyma yükümlülüğü de devam eder. İşverenin ise ücret ödemenin yanı sıra işçiyi gözetme borcu ve mevzuattan kaynaklanan tüm borçları da devam eder.

Deneme Süreli İş Sözleşmesinde Fesih Nasıl Yapılır?

Deneme süresinde fesih ile ilgili kanunda yer alan yazılı herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Fesih hakkını kullanan taraf herhangi bir neden göstermek zorunda değildir. Aynı zamanda deneme süresi boyunca gerçekleşecek olan fesih için sözleşmeye herhangi bir cezai şart eklenmemektedir. Bunun yanı sıra taraflardan herhangi birisi süre bildirimi olmadan fesih gerçekleştirdiği takdirde ihbar tazminatı ödemek söz konusu olan bir konu değildir.

Deneme Süresince İşçi Sigortasız Çalıştırılabilir mi?

Deneme süreli iş sözleşmesi ile ilgili en çok merak edilen konular arasında yer alan sigorta primlerinin yatırılıp yatırılmayacağıdır. İşveren 5510 sayılı kanuna göre işçinin sigorta tescilini yaptırma ve primlerini ödeme zorunluluğuna sahiptir. Bu sebeple işçi isteği üzerine doğrudan işçinin sigorta tescilinin yapılması doğru değildir. Her durumda işverenin sorumluluğu doğar. Deneme süresi de geçerli olmak koşuluyla işveren, işçisinin sigorta tescilini yaptırmalı ve primlerini ödemelidir.

Deneme Süresinde Geçen Süreler İhbar ve Kıdem Tazminatından Sayılır mı?

İşçi ve işveren genel olarak en çok tazminat konusunda karşı karşıya gelmektedir. İşten ayrılmak isteyen işçi ve işçiyi işten çıkartmak isteyen işveren ihbar ve kıdem tazminatı için karşı karşıya gelmektedir.

İhbar tazminatı için deneme süresi oldukça önemlidir. Çünkü deneme süresi içerisinde işten ayrılmak isteyen işçi ya da işçiyi işten çıkartmak isteyen işveren ihbar tazminatı ödemek zorunda değildir. İş Kanununda yer alan kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı için herhangi bir azami çalışma gün sayısı belirtilmemiştir. Deneme kaydı olmadığı ya da deneme süresi geçtikten sonra tazminatları almak hak olarak görülmektedir.

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir