Enflasyon Nedir? Enflasyon Neden Ortaya Çıkar? Nedenleri Nelerdir?

  • Whatsapp
Enflasyon Nedir? Enflasyon Neden Ortaya Çıkar? Nedenleri Nelerdir?

Enflasyon Nedir?

Enflasyon mal ve hizmetlerin fiyatlarının artmasıdır. Yalnızca mal ve hizmetlerin fiyatları zaman içinde artabileceği gibi azaltılabilir. Yalnızca belirli bir malın ya da hizmetin fiyatının tek başına artmasını ifade etmez. Fiyatların genel düzeyinin sürekli bir artış göstermesini ifade etmektedir. Yani sadece bazı malların fiyatlarının sürekli artması ya da tüm malların fiyatlarının tek seferde artması enflasyonu göstermemektedir.

Enflasyonun Çoğalması, Satın Alma Gücünün Düşmesidir!

Enflasyon elimizde var olan para ile bir önceki döneme göre daha az mal ya da hizmet almamıza yol açmaktadır. Yani aslında satın alma gücünü düşürür. Bu durum tüketici için hoş bir durum olmasa da ekonominin sağlığı için gerekli bir durumdur.

Tüfe ve üfe başlıklarında incelendiğinde ise, Tüfe hane halklarının tüketime yönelik mal ve hizmet fiyatlarında zaman içerisinde yaşanan değişim ifade ederken Üfe belirli bir dönem içerisinde ülkede üretimi gerçekleştirilen ve yurtiçinde satışa konu olan ürünlerin üretici fiyatlarının zaman içerisindeki fiyat değişimlerini ölçen bir endeks olarak ifade edilmektedir.

Enflasyon Neden Ortaya Çıkar? Nedenleri Nelerdir?

Enflasyonun ortaya çıkmasında iki neden rol oynamaktadır.

  1. Toplam Talep, toplam Arzdan fazlaysa fiyat yükselir.
  2. Üretim maliyetleri artıyorsa fiyat yükselir.

Toplam Talep toplam Arz’dan fazla ise fiyatlar yükselir ve buna Talep Enflasyonu denir. Talep, Arza göre çok daha hızlı değişim gösterebilir. Üretim pek çok alanda artan talebe anında yanıt verecek kadar hızlı değildir. Bu durumda ise talep fazlası fiyatların yükselmesine neden olur. Aynı zamanda İhracatın artışı iç Talebin karşılanmamasına yol açar ve bu durum ortaya çıkar.

Maliyet Enflasyonu

Üretim maliyetleri arttığında fiyatının yükselmesi ise maliyet enflasyonu olarak değerlendirilmektedir. Ücretler hızlı şekilde artık gösterebilir. Bu durumda Üretim Maliyetleri artar ve bu işte birlikte bu durum ortaya çıkar. Ülke parasını yabancı paralara karşı değer kaybetmesi ile birlikte ithal mallar pahalı hale gelir ve doğal olarak iç fiyatlarda artmaya başlar. Bu durumda enflasyon ortaya çıkar.

Enflasyon Nasıl Hesaplanır?

Enflasyon fiyatların genel düzeyinin sürekli ve hissedilir bir şekilde artmasını ifade eder. Kavram yalnızca bir malın ya da hizmetin fiyatını tek başına artması anlamına gelmez. Genel olarak sürekli bir artış gözlemlenmektedir.

Enflasyon hesaplama yapmak için resmi istatistik kurumları (TÜİK) tarafından belirlenen ve bazı malları içeren bir sepet oluşturulmaktadır. Türkiye’de TUİK tarafından belirlenmiş olan sepet değerini zaman içinde değişimleri gözlemlenir. Resmi İstatistik Kurumları da fiyatların değişimi ve saptamalarını yapmak için her ay pek çok yeri inceler. Oluşturulan bu endeksler üzerinden enflasyon hesaplamaları yapılır.

Tüketici Fiyat Endeksi

Tüketici fiyat endeksi anlamına gelen Tüfe sayesinde enflasyon ölçülebilir. Tüfe değerleri Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından hesaplanmaktadır. Tüketici fiyat endeksi daha önce satın alınan bir malın ya da hizmetin daha sonraki bir tarihte fiyatlarının karşılaştırılmasına yaramaktadır. Tüfe hesaplaması yapılırken Öncelikle Türkiye’nin genelini temsil eden bir örnek kitle üzerinden bir yıl içinde hangi mal ve hizmete ne kadar para harcadığı hesaplanmaktadır.

Aynı zamanda her mal ve hizmet için toplam ağırlıkta belirlenir. Toptan eşya fiyat endeksi anlamına gelen tefe ise kullanılan malların tüm ham maddeleri kapsamaktadır. Toptan satılan malların fiyat artışını gösteren duruma Toptan Eşya Fiyat Endeksi (Tefe) ismi verilmektedir.

Tefe – Tüfe

Tefe tüfe birbirleri ile birlikte kullanıldığı için oldukça sık karşılaştırılan kavramlar arasındadır. Farklı değerleri ifade eden bu kavramlar arasında toptan eşya fiyat endeksi olarak ifade edilen tefe fiyat artışının arz yani talep kısmını ifade ederken, tüketici fiyat endeksi yani tüfe ise fiyat artışının talep kısmını ifade etmektedir.

Enflasyon Neleri Etkiler?

  • Gelir dağıtımını ücretliler aleyhine olumsuz etkilemektedir. Sabit gelirlilerin satın alma gücünü azaltırken kimi guruplarında refahını arttırmaktadır. Gelir dağılımındaki dengesizlikten dolayı sosyal ve siyasi sorunların da artmasına neden olur.
  • Tasarruf hacmi daralırken tüketimin hacmi ise artmaktadır. Milli paradan kaçış başlayarak Spekülatif amaçlı yatırımlar artış gösterir.
  • Enflasyonla birlikte dış ticaret açıkları ithalatın artması durumunda büyür. Bu durumda ise Devalüasyon ile elinde döviz bulunanlar kazançlı hale gelir.
  • Ekonomik kaynakların sektörler arasındaki dağılımı da olumsuz etkilenmektedir. Sanayi ya da inşaat sektörüne yapılan yatırımlar büyük önem kazanmaktadır.
  • Kaynaklarında alımında bir rasyonellik sağlanamadığı için üretim yeterince arttır alamayarak istihdam seviyesi düşmeye başlar. Yanlış ve çarpık kentleşme politikası ile birlikte enflasyonda işsizlik sorununu büyük boyutlara ulaştırarak milli gelir düzeyinin düşmesine sebep olur.

Enflasyon Türleri Nelerdir?

Enflasyon türlerini fiyatın artış oranına göre ve fiyatın artış nedenine göre ikiye ayrılmaktadır.

1-Fiyatın Artış Nedenine Göre Enflasyon

Ilımlı, Yüksek ve Hiperenflasyon, Artış Nedenlerine göre Enflasyon Türleri arasında yer almaktadır.

Ilımlı Enflasyon

Fiyattaki artistlerin çok düşük oranlarda kaldığı ve enflasyon beklentilerin oluşmadığı enflasyon süreçlerinin ismidir. Ekonomide zararlı etkiler yapmayan bir orandadır.

Yüksek Enflasyon

Ekonomik zarara uğratır, piyasaların işleyişini çarpıtarak gelecek hakkında belirsizliği arttırır. Paranın değer kaybetmesine karşılık pek çok kişi ve pek çok firma kendini koruyabilmek için mücadele verir.

Hiperenflasyon

Paranın bütün fonksiyonlarını yitirdiği çok yüksek oranlı enflasyondur. Diğer enflasyon tiplerinden farklı olarak piyasadaki işlemler döviz üzerinden yapılmaktadır.

2-Nedenlerine Göre Enflasyon Türleri

Talep, maliyet ve yapısal olarak Nedenlerine Göre Enflasyon Türleri arasında yer almaktadır.

Talep enflasyonu

Ortaya çıkması için talep düzeyinin arzı aşması ve sürekli fiyat yükselmesi neden olması gerekmektedir. Yani tüketim harcamalarındaki artış ve para arzını yükselmesi ile birlikte ortaya çıkmaktadır.

Maliyet enflasyonu

Yalnızca talepten değil arzdan da etkilenmektedir. Üretimde girdi olarak kullanılan mal ve hizmetlerin maliyetlerinde ortaya çıkan artışlar sonucunda fiyatların yükselmesine maliyet enflasyonu ismi verilir.

Yapısal Enflasyon

Enflasyonun bir başka meydana geliş biçimidir. Yapısal enflasyonda arz birtakım sebeplerden dolayı talebi karşılayamaz hale gelir.

Enflasyonun Olumsuz Sonuçları

Enflasyon etkilerinin bazı olumsuzluklarını şu şekilde sıralanabilir.

  • Gelir dağılımında bazı bozulmalar yaşanır.
  • Paranın satın alma gücü düşer.
  • Satın alma gücünün düşmesi ile birlikte para birimini olan güven azalır ve dolara yönelime yol açar.
  • Büyümeyi olumsuz şekilde etkiler.
  • Belirsizlik ortamı üretim ve verimliliği düşürür bu belirsizlik ortamı aynı zamanda faizlerin yükselmesine neden olur.

Çekirdek Enflasyon Nedir?

Fiyatların görülen tüm geçici etkilerin çıkarılması ile birlikte fiyatların genel düzeydeki artışlarına verilen isim çekirdek enflasyondur. Çekirdek Enflasyon geçici bir şekilde ya da bir kereye mahsus olarak etkilerden uzaklaştırılmış kalıcı kısmı olarak da ifade edilebilir.

Türkiye özelinde fiyatlarda gözlenmiş olan tüm geçici etkilerin arındırılması ile oluşan özel kapsamlı tüfe göstergeleri kullanılarak ölçülen şekline çekirdek enflasyon ismi verilmektedir.

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir