Hamiline Çek Nedir? Nama Yazılı Çek Nedir? Çek Tarafları, Çek Bozdurma ve Çek Kırdırma

  • Whatsapp
Hamiline Çek Nedir? Nama Yazılı Çek Nedir? Çek Tarafları, Çek Bozdurma ve Çek Kırdırma

Hamiline Çek Nedir?

Hamil, tasarruf yetkisini elinde bulunduran, taşıyan kişi ya da tüzel kişiyi ifade etmektedir. Hamiline çek sıklıkla ticari hayatta karşı karşıya kalınan bir durumdur.  Türk Ticari Kanununa göre çek ticari hayatın araçlarından birisi olarak ad ve nam olarak doğrudan doğruya düzenlenmek üzere iki şekilde düzenlenmeye tabiidir.

Çek düzenleme işleminde hamiline çek özellikle tüzel kişilerle gerçek kişilerin çekin tasarrufunu kullanma sürecinde oluşabilecek tüm karışıklıkları ortadan kaldırmak için var olan bir şeydir.Çek Kanununa göre hamiline çek yalnızca hamiline çek kullanmak üzere basılan koçanlara yazılmaktadır. Yasada ticari çek defterlerine hamiline çek yazanlar için bir yıla kadar hapis cezası isteneceği bile belirtilmiştir.

Nama Yazılı Çek Nedir?

Çekin bütün tahsilat işleminin sadece çek üzerinde adı soyadı yazan kimse tarafından gerçekleştirilmesi anlamına gelmektedir. Bu durumda çekin her açıdan kullanım ve tasarruf yetkisinin çekte adı açıkça belirtilmiş kişiye ait olduğu anlamına gelmektedir.

Nama yazılı çek ile hamiline çek arasında farklar bulunmaktadır. Nama yazılı çekte çekin hangi kişiye, kuruma ya da işletmeye teslim edeceği belli iken hamiline çekte elinde bulunan herhangi bir kişinin emrine düzenlenmiş olması en büyük farktır.

Çek Bir Ödeme Aracıdır

Çek bir kişinin bir başka kişiye ödeme yapmak için banka hesabındaki paradan belirlediği miktarda parayı çekmesine izin verdiğini gösteren belge olarak ifade edilebilir. Çek üzerinde parayı alması istenilen kişinin ismi ve para miktarı çek sahibi tarafından yazılmaktadır. Çek bir ödeme aracıdır. Her ne kadar verildiğinde ödenmesi gerekse de vadeli olarak da kullanma imkânı da bulunmaktadır. Aslında kredi kartı kullanımıyla birlikte tüm cazibesini yitirmiştir fakat kanunların koruyuculuğu sebebiyle kullanımına devam edilmektedir.

Ödeme Emri

Diğer bir tanımla çek nedir sorusuna cevap verecek olursak ödeme emri niteliğindeki, bankaya hitaben yazılmış Türk Ticaret Kanunu esasına göre düzenlenen kıymetli evraklara verilen isimdir. Çek düzenleyen kişiye keşideci adı verilirken ödeme yapacak olan kişiye ise lehdar ya da hamil adı verilir. Burada muhatap ise bankadır.

Çek kullanımı için bilinmesi gereken bir diğer kavram ise keşide etmektir. Keşide; çekin keşideci tarafından düzenlenerek lehdarına verilmesine verilen isimdir. Bir diğer önemli terim ise çek ciro etmektir. Ciro; çekin başka bir kişiye devredilmesi anlamına gelmektedir. Yani alacaklı kişinin değişmesi olarak da ifade edilebilir. Ciro yapan tarafa ise ciranta denilir. Çek kıymetli bir evraktır. Kıymetli evrakın çek olarak kabul edilebilmesi için üzerinde “çek” ibaresinin mutlaka bulunması gerekmektedir.

Karşılıksız Çek Nedir?

Bankalarda bir karşılığı olmadan düzenlenen çeklere karşılıksız çek ismi verilmektedir. Çekin, karşılıksız çek çıkma nedeni ödeme zamanı geldiği zaman üzerinde yazılı olan rakamın hazır olmamasıdır. Karşılıksız çek vermek yasal anlamda suçtur ve cezaları bulunmaktadır. Çeki alan kişinin çekin karşılıksız çek olduğunu görmesinin ardından 6 ay içerisinde şikâyette bulunmalıdır. Şikâyet sonrası çekleri elinde bulunan kişi tüm çekleri bankaya iade etmelidir. Banka yaptığı araştırmalar sonucunda karşılıksız çek vakası, geciken ödemeler gibi şüpheli durumlarla karşılaşıldığı takdirde firma sahibinin başvurusunu reddetmektedir.

Çek ödemesini almak için bankaya sunulan belgelere ibraz denilir. Çek üç farklı yere ibraz edilmektedir: Hesabın bulunduğu şubeye,muhatap bankanın başka bir şubesine ve takas odasına. Çekler ödemek için muhatap bankaya sunulmalıdır. Çek muhatap banka haricinde herhangi bir bankaya ibraz edilemez.

Çekin Tarafları Kimlerdir?

Çek kıymetli evrak niteliğinde olup bir havalenin ödenmesi için çıkarılan teyit emri olarak ifade edilebilir. Çek, bir borç senedi ya da senetlerde olduğu gibi belirli bir sürenin sonunda senet bedelinin ödenmesinin vaadi değildir. Çek Defterini ancak bankalar verebilir. Çek düzenleyen sahibine keşideci, çekin muhatabı ve meblağı alacak kişiye lehdar, ödeme yapacak olan kişiye ise muhatap denilmektedir. Emre yazılı ticari senedi olan kimseye cironta ismi verilmektedir. Keşideci lehine verilen kişisel teminata ise aval, aval veren kişiye ise avalist denilir.

Keşideci, kelime anlamı olarak çek düzenleyen kişidir. Bankalara çek defteri başvurusunda bulunan ve gerekli şartları sağladıktan sonra çek defteri elde eden bireyler ya da tüzel kişilerdir. Çek sayfası üzerinde keşideci kişinin adı soyadı ve banka hesap bilgileri yer almaktadır.

Lehdar, kelime anlamı olarak iki farklı anlamı bulunmaktadır. Yandaş ya da taraftar anlamına geldiği gibi senet metninde, senet bedelinin kendisine ödenmesi için yazılan kişidir. Türk Ticaret Kanununa göre lehtar kıymetli evrak niteliğinde olan çek taraflarından bir tanesi olarak ifade edilmektedir.

Çek Defteri Nasıl Alınır? Kimler Çek Düzenleyebilir?

Çek defteri almak için istenilen bilgiler bankalara göre değişiklik göstermektedir. Fakat genel olarak bankaların istediği belgeler arasında ikametgâh belgesi, kimlik belgesi ve sabıka kaydı, mali veriler bulunmaktadır. Banka çek defteri için gereken belgeler arasında ek olarak firma sahibinin maddi teminat göstermesi de beklenmektedir. Çek defterinde 10 sayfa bulunmaktadır. Banka defterde bulunan her bir sayfa için ayrı bir teminat istemektedir.

Çek defteri almak aslında zor gibi görülebilir. Ancak bankalar sorunsuz şekilde kredi alabilen, ticari işlemlerinde herhangi bir sıkıntı yaşamayan işletmelerin hepsi istedikleri bankadan çek defteri alma başvurusunda bulunabilir. Çek defteri diğer bir adıyla bilinen çek koçanı bankalar tarafından hazırlanmaktadır. Bu defterin her bir sayfasında hesap numarası, banka adı, vergi numarası ve çekin basıldığı tarih gibi bazı bilgiler bulunmaktadır. Bu defterlerde yazan hesaba ise çek hesabı ismi verilmektedir.

Ülkemizde 6 farklı çek defteri türü bulunmaktadır. Bunlar arasında ticari çek defteri, ticari hamiline çek defteri, gerçek tüzel kişi, gerçek tüzel kişi hamiline, gerçek kişi ve gerçek kişi hamiline yer almaktadır.

Çek Bozdurma ve Çek Kırdırma Nedir?

Çek bozdurma halk deyimiyle ise çek kırdırma vadesi henüz gelmemiş olan çeklerin nakit paraya çevrilmesidir. Kazanç sayesinde Bankalar bu işlem için farklı değişkenlere bağlı olarak faiz ya da komisyon kesintisi yapmaktadır. Bu durumda çek kırdırma ile para alacak kişinin eline çekte yazan tutardan daha az bir miktar geçmektedir. Alıcı bu durumda çek kırdırma işlemini çok acil olan işlemlerde kullanabilir.

Çek Nasıl Ciro Edilir?

Çek ciro etmek bir alacağının karşılığında çek alan tarafın, kendi vereceği için üçüncü tarafa devretmesidir. Piyasada ciro etmek olarak bilinen bu kavram çekin kullanım hakları devredilmesi olarak da bilinmektedir. Çek ciro etmek, Hâli hazırda çekin kullanım hakkını elinde bulunduran kişi tarafından yapılmaktadır. Çek ciro etme işlemi ile çeki olan taraf ise çek vadesinin gelmesi ile birlikte bankadan çek tahsil edilmektedir.

Çek ciro etme konusunda dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Öncelikle çekler ciro edilirken ciroyu yasaklayan kayıtların düşülmemesine dikkat edilmelidir. Çek ciro etmek için herhangi bir kayıt ya da şartın olmaması gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise cironun çizilmemiş olmasıdır. Çizilmiş ciro yapılmamış hükmünde sayılmaktadır.

Tam Ciro ve Beyaz Ciro

Çek ciro etmenin iki farklı yöntemi bulunmaktadır: Tam ciro ve beyaz ciro. Tam ciro hem ciro işlemi yapan tarafın hem de bu yol ile çekin haklarını devralan kişinin açık şekilde çekin üzerinde belirtilmesidir. Beyaz ciro ise yalnızca çekin ciro eden tarafının bilinmesidir. Çek ciro etme yoluyla çekin kullanım haklarını devralan tarafa dair herhangi bir bilgi yer almamaktadır.

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir