Örtülü Ödenek Nedir? Kanundaki Örtülü Ödenek Maddesi ve Türkiye’de Ödenek

  • Whatsapp
Örtülü Ödenek Nedir? Kanundaki Örtülü Ödenek Maddesi ve Türkiye'de Ödenek

Örtülü Ödenek Nedir?

Örtülü ödenek, devlet tarafından kurum ve yöneticilerine yıllık bütçelerinden ayrılan, kullanımı esnek bir harcama kalemidir. Ülkemizde örtülü ödeneği Cumhurbaşkanı ve Başbakan, devlet ve hükümetlerin çıkarları için gizli istihbarat ve gizli savunma harcamaları başta olmak üzere kanunda belirlenen bazı alanlarda kullanılabilir.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Son düzenlemeye göre cumhurbaşkanının örtülü ödeneği kullanmasına ilişkin hususlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine bağlanmıştır. Buna göre, Cumhurbaşkanının örtülü ödeneği nasıl ve nerede kullanacağına ilişkin kendi imzası yeterli olmaktadır. Dünyada ise, farklı ülkelerde daha farklı uygulamalar vardır.

Örneğin Rusya hükümeti denetime tabi olmayan üç farklı fon bulunurken, ABD’deki örtülü ödenek harcamaları denetlenip ayrıntılı bir şekilde açıklanıyor. Türkiye’de ödenek tartışmaları ilk olarak Adnan Menderes zamanında başladı. Ünlü dolandırıcı Selçuk Parsadan’ın Tansu Çiller’i ödenekten dolandırması da uzun bir süre konuşuldu. Son yıllarda ise ödenek harcamaları tartışma konusu olmaktadır.

Örtülü Ödenek Tanımı

Örtülü ödenek bir mali yıl içerisinde devlet başkanlarına, hükümetlere ya da kurumlara ayırıla harcama kalemi olarak özetlenebilir. Kullanma şartları ve kullanma yöntemleri arasında seçenekleri bulunmaktadır. Kullanıcısına harcama esnekliği sağlamaktadır.

Belirli projeye veya programa direkt olarak bağlı kalmayan bir harcama kalemidir. Örtülü ödeneğin harcanabilmesi için meclisin ya da daha üst kurumun onayı gerekmez. Tahsis edilen kurum ya da kişilerin amaçlarını yerine getirmek için bürokratik engellere takılmadan kullanabileceği ödenektir.

Kanundaki Örtülü Ödenek Maddesi

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer alıyor. Kanunun 24. Maddesindeki ödenek düzenlemesi 27 Mart 2015 tarihinde değiştirilerek maddeye Cumhurbaşkanlığı da eklendi. Son düzenlemeye göre örtülü ödenek maddesi şu şekildedir;

“Kapalı istihbarat ve kapalı savunma hizmetleri, devletin milli güvenliği ve menfaatleri ile devlet itibarı gerekleri, siyasi, sosyal ve kültürel amaçlar olağanüstü hizmetler ile ilgili devlet ve hükümet icapları için kullanılmak üzere cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık bütçelerine konulan ödenektir. Kanunlarla verilen görevlerin gerektirdiği istihbarat hizmetlerini yürüten diğer kamu idarelerinin bütçelerine de ödenek sağlanabilir. Ödenek, bu amaçlar dışında ve Cumhurbaşkanının, Başbakanın ve ailelerinin kişisel harcamaları ile siyasi partilerin idare, propaganda ve seçim ihtiyaçlarında kullanılamaz. İlgili senede bu amaçla tahsis edilen ödenekler toplamı, genel bütçe başlangıç ödenekleri toplamının binini bile geçemez. Başbakanlık ve diğer ilgili idare bütçelerinde yer alan ödeneklerin kullanılma yeri, giderin kimin tarafından yapılacağı, gideri yapanın değişmesi halinde yeni yetkiliye hangi belgelerin aktarılacağı Başbakan tarafından belirlenir. Ödeneklere ilişkin giderler Başbakan, Maliye Bakanı ve ilgili bakanlar tarafından imzalanan kararname esaslarına göre gerçekleştirilir ve ödenir. “

27 Mart 2015 tarihinde “Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık bütçelerine” ifadesi “Cumhurbaşkanının, Başbakanın ailelerine şeklinde değiştirildi…

Türkiye’de Örtülü Ödenek

Türkiye’de örtülü ödenek uygulaması yıllardır tartışılan bir konudur. Bunun sebebi örtülü ödeneğin miktarının fazla olması, hangi amaçlarla ve nerede kullanıldığının gizli bir şekilde olması, açıklanamaması ve denetlenememesidir. Bu sebeple Ödenek Spekülasyonlara açık hale gelmektedir.

Türkiye’de devlet ve hükümete veya Cumhurbaşkanı ve Başbakana verilen ödenek hakkının kapsamı oldukça geniştir. Kanuna göre kişisel ve ailevi amaçlar için kullanılamayacağı belirtiliyor. Ancak hangi amaçlarla ve nerede kullanıldığı denetlenemiyor, açıklanmıyor.

Türkiye’de Ödenek Harcamaları

Gizli istihbarat ve savunma giderleri, devletin güvenliği ve çıkarları için siyasi ve sosyal alanlarda, devletin itibarını arttırıcı hizmetlerde, kültür hizmetlerinde, olağanüstü hal durumlarında kullanılabiliyor. Ayrıca bazı stratejik kurumlar için teçhizat, teknoloji ve bilimsel çalışma satın almak için de faydalanılıyor. Aynı amanda gizli istihbarat çalışmalarında da örtülü ödenek kullanılıyor.

 

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir