Piyasa Dengesi Nedir? Piyasa Dengesini Bozan Unsurlar Nelerdir?

  • Whatsapp
Piyasa Dengesi Nedir? Piyasa Dengesini Bozan Unsurlar Nelerdir?

Piyasa Dengesi Nedir?

Piyasa Dengesi, Arz ve Talep seviyelerinin birbirine yakın olması ile ilişkilidir. Alıcı ve satıcıların bir araya gelmesi ile piyasa oluşur. Yani talebi oluşturan alıcıların ve arzı oluşturan satıcıların etkileşimi piyasayı oluşturur. Piyasada, Talep unsuru az fiyat arzu ederken, arz ilkesi yüksek fiyat arzu eder. Dolayısıyla Arz ve Talep unsurları bir birine çatışık unsurlardır. Bu zıt güçler arasındaki uzlaşma denge olarak ifade edilir ve buna piyasa dengesi denir. Bu piyasa dengesi, hem fiyatla hem de miktarla alakalı olacaktır.

Piyasa Dengesini Bozan Unsur

Fiyat, Piyasa Dengesi noktasındaki fiyattan yüksek olduğunda satılmak amacıyla piyasaya sunulan miktar, talep miktarından fazla olacak ve arz fazlası ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla piyasada denge oluşmayacaktır. Tam tersine fiyat, denge noktasındaki fiyattan az olduğunda, o üründen satın alınmak istenen miktar, arz miktarından fazla olacak ve talep fazlası ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla piyasa yine dengede olmayacaktır. Ancak bir üründen satılmak istenen miktar ile satın alınmak istenen miktarı bir birine eşitleyen fiyat, denge fiyatı, miktar da denge miktarıdır. Piyasa bu fiyatta ve bu miktarda dengededir.

Grafik 1: Piyasa Dengesi
Piyasa Dengesi Nedir? Piyasa Dengesini Bozan Unsurlar Nelerdir?
Arz Talep Dengesi

Grafikte kırmızı et piyasasında arz ve talebin kesiştiği noktada F=15 Lira fiyatı, Piyasa Denge fiyatıdır. Bu fiyata denk düşen talep miktarı da Q=35 Ton/hafta kırmızı et olup denge miktarıdır. Fiyat, denge fiyatının altında ya da üzerinde oluştuğunda denge ortadan kalkacak ve fazlalıklar oluşacaktır.

Örneğin, piyasa fiyatı F=15 Lira yerine F1=10 Lira şeklinde gerçekleşirse, bu yeni fiyattan arz edilen miktar 20 ton/hafta, talep edilen miktar da 45 ton/hafta olacaktır. Böylelikle piyasada 45-20=25 ton/hafta kırmızı et talep fazlası oluşacaktır.

Arz Talep Dengesizliği (Piyasa Dengesizliği) Sonucu

Bu durumda tüketiciler F1 fiyatından istedikleri kadar kırmızı et bulamayacaklar ve kendi aralarında çekişmeye (rekabete)  başlayacaklardır. Bu çekişme (rekabet) beraberinde kırmızı et fiyatlarını yükseltecektir. Talep kanununa göre, fiyatların yükselmesi talep miktarını azaltacak; arz kanununa göre de fiyatların yükselmesi arz miktarını artıracaktır. Bu süreç Piyasa Dengesi düzelene kadar yani fiyat F=15 Lira ve miktar Q=35 ton/hafta olana kadar devam edecektir. Bu seviyeye gelindiğinde denge sağlanmış olacaktır.

Fiyat, Denge Fiyatının Üzerinde Oluşursa

Fiyat, Piyasa Dengesinin fiyatı üzerinde oluştuğunda da örneğin F=15 Lira yerine F2=20 Lira olarak gerçekleştiğinde ise bu fiyattan piyasaya arz edilen miktar 45 ton/ hafta, talep edilen miktar da 15 ton/hafta olacaktır. Böylelikle piyasada 45-15=30 ton/hafta kırmızı et arz fazlalığı oluşacaktır.

Arz fazlalığında, firmalar ya da üreticiler bu fazlalığı ellerinde çıkarabilmek için birbirleriyle rekabete girecekler ve fiyatı düşürmeye başlayacaklardır. Fiyat düştükçe talep kanununa göre talep miktarı artacak; arz kanununa göre de fiyat düşüşü arz miktarını azaltacaktır. Bu süreç piyasa dengesi yerine gelene kadar yani fiyat F=15 Lira ve miktar Q=35 ton/hafta olana kadar devam edecektir. Bu seviyeye gelindiğinde Piyasa Dengesi sağlanmış olacaktır.

Denge Fiyatı ve Denge Miktarı Değişimi

Hiçbir zaman denge fiyatı ve miktarı sabit kalmayacak ve sürekli değişecektir. Bu değişim bazen arza, bazen talebe, bazen de hem arza hem de talebe bağlı olacaktır. Bildiğimiz üzere her hangi bir mal ya da hizmetten arz edilen ya da talep edilen miktarlar fiyat dışındaki sebeplerle artabilir veya azalabilir.

Bu değişimler beraberinde piyasa dengesini de değiştirecektir. Aynı anda hem arzda hem de talepte değişmeler söz konusu olabilmektedir. Bu değişimler farklı oranlarda ve farklı yönlerde de olabilmektedir. Değişim nasıl gerçekleşirse gerçekleşsin, piyasa dengesini de etkileyecek ve değiştirecektir.

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir