Tam Mükellef Kimdir? Tam Mükellef Olmanın Kriterleri Nelerdir?

  • Whatsapp
Tam Mükellef Kimdir? Tam Mükellef Olmanın Kriterleri Nelerdir?

Tam Mükellef Kimdir?

Tam mükellef, Gelir Vergisi Kanununa göre Türkiye’de ikamet eden kişiler ile yurt dışında Türk devleti adına çalışan kişi ve müesseselerdir. Kurumlar Vergisi Kanununa göre ise kanuni merkezi ya da iş merkezi Türkiye’de bulunan mükellefleri ifade etmektedir. Tam Mükellef Kurum ve Tam Mükellef Kişi için de aynı durum geçerlidir. Kanuni merkez vergiye tabii olan kurumların sözleşmelerinde gösterilen merkezlerdir. İş merkezi ise kurumun iş için fiilen toplandığı merkezdir.

Tam Mükellef Olmanın Kriterleri Nelerdir? Tam Mükellef Nasıl Olunur?

Kimler Tam Mükellef sayılabilir sorusuna cevap iki seçenek olarak verilebilir. Birincisi ikamet ettiği yer, ikincisi ise tabiiyettir. İkamet adresi bu noktada temel ilke olarak alınıyorken tabiiyet bazı durumlarda geçerli kılınıştır. Gelir Vergisi Kanununun 4. maddesinde Türkiye’ye yerleşmiş olan tam mükellef ile ilgili maddesi şu şekildedir: Aşağı da yazılı olan kişiler Türkiye’ye yerleşmiş sayılır, tam mükellef olarak kabul edilir.

  • İkameti Türkiye’de bulunanlar
  • Bir takvim yılı içerisinde Türkiye’de devamlı olarak 6 aydan fazla oturanlar.

Aslında Türkiye’de yaşayan civarımızda bulunan tanıdıklarımız arkadaşlarımız Türkiye’de yerleşik olan herkes tam mükelleftir. Buna ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun 5. maddesinde ülkede 6 aydan fazla kalan kişilerinde Türkiye’ye yerleşmiş sayılacakları belirtilir. Ancak ülkemizde yer alıp hatta yerleşiklik bile sağlanmış bazı mecburi durumlar meydana gelmiş olabilir.

Tam Mükellef Sayılmayacak Bazı Kişiler

  • Belirli ya da geçici bir görev için Türkiye’ye gelen iş adamları,
  • Yurtdışından gelen Memurlar
  • Yurtdışından gelen Muhabirler
  • Tahsil için gelenler
  • Tedavi için gelenler
  • İstirahat için gelenler
  • Seyahat için gelenler
  • Tutukluluk, hükümlülük sebebi ile Türkiye’de olmak zorunda olanlar

Benzeri elde olmayan bazı nedenlerden dolayı Türkiye’de alıkonulmuş ya da kalmış olan kişiler hiçbir zaman Tam Mükellef sayılamazlar. Zaten duruma mantık çerçevesinde de yaklaşacak olursak bu kişiler kendi istekleri dışında bazı sebeplerden dolayı ülkemizde bulunmak zorunda kalmışlardır. Bu sebepten dolayı Tam yükümlü olmaları gerçekleşmeyecektir.

Tam Yükümlü Kurumların ve Şahısların Vergiye Tabii Kazançları Nelerdir?

Tam mükellefiyette şahıs oldukça önemlidir. Çünkü tam mükellefiyette belirlenen şahıs hareketlerine göre gelire ulaşılmaktadır. Tam mükellef gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde etmiş oldukları kazanç ve iratların tamamı üzerinden değerlendirilmektedir.

Bazı Tam Mükellef Kişiler Türkiye içerisinde ya da Türkiye dışında elde ettikleri kazancın tamamı üzerinden vergilendirilmektedir. Bunlar arasında sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ya da vakıflara ait olan iktisadi işletmeler, iş ortaklıkları yer almaktadır. İvazsız olarak iktisap edilenler, Türkiye’de kurulu menkul kıymet borsalarında işlem gören ve 3 aydan fazla süreyle elde tutulan pay senetleri ile Türkiye’de kurulu menkul kıymet borsalarında işlem görmeyenlerden Tam Yükümlü kurumlara ait olan ve 1 yıldan fazla süreyle elde tutulan pay senetleri alım satım kazançları vergiye tabi bulunmamaktadır. Tam mükellef kurumda kurumlar vergisi kurum kazancına dâhil edilmektedir. Tam mükellef kurumlar stopaja tabii değildir.

Tam Mükelleflerde Kazançların Beyanı ve Kazanç Tespiti

Tam mükellef gerçek kişilerin elde etmiş olduğu gelirler Gelir vergisine tabiidir. Gelir Vergi Beyannamesi Tam Mükellef Kişilerin gelir ve giderlerinin beyanına yardımcı olmaktadır. Tam yükümlülerin menkul sermaye iratlarının bir kısmı tutarına bakılmaksızın, bir kısmı ise elde edilen gelirin belirli bir tutarı aşmaması halinde yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir. Yıllık gelir vergisi beyanında, beyan edilmeyen bazı gelir türleri bulunmaktadır. Tam mükellefiyet bunların içerisinde yer almaktadır. Tam mükellefiyette;

  • Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar kanunun 75. maddesinde yazılı olan sermaye iratları, kazanç ve iratların, istisnai hadleri içinde kalan kısmı,
  • Tek bir işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler,
  • Bir takvim yılı içerisinde elde edilen toplamı 600 milyon lirayı aşmayan menkul ya da gayrimenkul sermaye iratları.

Dar Mükelleflerde olduğu gibi tam Mükelleflerde de ticari kazancın tespitine ilişkin olarak hükümlere bağlı tespit edilir. Tespit bilanço usulüne göre yapılmaktadır. GVK’nun ticari kazanca ilişkin hükümleri ve KVK’da indirilecek ve indirilemeyecek olan diğer tüm hususlar dikkate alınarak bir matrah tespit yapılır. Bu sayede bir hesap döneminde elde edilen ticari kazanç tespit edilir. Bu ticari kazançta bazı indirim halleri yapılabilir. Fakat dar mükellefte bu durum söz konusu değildir.

Tam Mükellef ve Dar Mükellef Arasındaki Farklar Nelerdir?

Tam Mükellefiyet Gerçek Kişi de şahıs unsuru önemli iken Dar Mükellefiyette gelir ön plandadır. Tam Mükellefler hem Türkiye’de hem de Türkiye dışında elde ettikleri gelirler, dar mükellefte ise yalnızca Türkiye içerisinde elde edilen ve ikametgâhı Türkiye’de bulunmayanların gelirleri vergilendirilmeye tabii tutulmuştur. Dar Mükellefler yurt dışından ülkemize gelmiş olanların gelirleri ile ilgilenmemektedir diyebiliriz. Sadece Türkiye’de elde ettikleri kazançları vergiye tabi olan Dar Mükelleflerin vergilendirme rejimi bazı noktalarda Tam Mükellef Gerçek Kişilere göre farklılık arz etmektedir.

Türkiye’de Yerleşik Olmayan Gerçek Kişiler

“Türkiye’de yerleşmiş olmayan Gerçek Kişiler” Dar Mükellef olarak Gelir Vergisine tabi tutulmaktadır. Bu kişiler, Türkiye’de yerleşmiş olmamalarına rağ­men gelir elde etmektedirler. Dar Mükellefler, genellikle yabancı uyruklu olan kişilerdir. Ancak yabancı uy­ruklu kişilerin, Tam Yükümlü olmaları olasılığının da bulunduğu unutulmamalıdır.

Yani Tam Mükellef ile Dar Mükellefi ayıran temel faktör tabiiyet Kriteri yerine ikametgâh Kriteri olmuştur. Türkiye’ye yerleşmiş olanlar Türk tabiiyetinde olup olmadığına bakılmaksızın Tam Yükümlü sayılmaktadır. Türkiye dışında yerleşmiş olanlar ise dar Mükelleftir.

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir