Vergi Borcu Nedir? Vergi Ödemeleri, Verginin Tarihi ve Kökeni

  • Whatsapp
Vergi Borcu Nedir? Vergi Borcu Ödemeleri, Verginin Tarihi ve Kökeni

Vergi Borcu Nedir?

Vergi borcu Vatanın ve milletin bütünlüğü, eğitim, sağlık, kültür, sanat gibi halkın her türlü faydasını sağlayacak çeşitli harcamaları karşılayabilmek için devletimize ödediğimiz maddi unsurdur. Verginin birçok çeşidi vardır. Vergi herkesin cebinden bir şekilde çıkar. Herkes vergi mükellefidir ve farklı yollar ile vergi öder. Sigorta ödemelerinde tutunda bakkaldan aldığınız ekmeğe, arabanıza doldurduğunuz benzine kadar birçok harcamada vergi ödenir.

Herkes bazı ihtiyaçları için çeşitli harcamalar yapar ve bu harcamalar karşılığında alış veriş yaptıkları firma veya satıcılardan fiş, fatura alırlar. Bu faturaların ve fişlerin üzerinde KDV ibaresi yer almaktadır. İşte ne kadar nihai tüketici olsanız da bu sizin devlete ödediğiniz vergidir. Satıcı bir malın satış fiyatı üzerine +KDV uygulaması yapar. Örneği mazot alıyorsunuz. 100 TL mazot harcaması yaptığınız zaman bunun 15,24 TL’si devlete ödediğiniz vergidir. Siz bu ücreti satıcı firmaya ödüyorsunuz ve satıcı firma da aylık beyan yolu yani Katma Değer Vergisi ile devlete sizin adınıza bu vergileri ödemiş oluyor.

Vergi Ödemeleri

Vergi Tahsilatı devletin en önemli gelir kaynağıdır. Biliyorsunuz ki devlette ticaret yapar fakat devlet ne kadar da farklı yollardan ticaret yapıyor olsa da halktan aldığı Vergiler her zaman için en önemli gelir unsurudur. Devlet halkından almış olduğu bu vergiler ile birlikte yasaları, savunma hizmetlerini, yollar, okullar, hastaneler ve genel anlamda ülkeyi yönetmek, birlik ve beraberliği sağlamak için yapılan harcamaları halkın verdiği vergilerden karşılar.

Günümüzdeki devlet memurları bizlerin verdiği vergiler sayesinde maaşlarını alırlar. Camilerden tutun da halk kütüphanelerine kadar devletin harcadığı tutarların karşılığı bizim cebimizden çıkan vergilerden sağlanmaktadır. Vergi ödemek devlete hizmet etmektir. Günümüzde vergi borcu para olarak ödense de geçmişte sık sık mal ya da hizmet yoluyla ödendiği olurdu. Örneğin geçmişte çiftçiler ürettiği mamulün bir kısmını devlete vermek ile yükümlüydü.

Bundan farklı olarak da halkın birkaç haftalığına devletin ordusuna katılarak hizmet etmeleriydi. Askerlik yapmayı da vergi ödemek gibi düşünmek yanlış olmaz. Günümüzde birçok insan devleti yasal mafya olarak görse de devletin ayakları üzerinde durabilmesi ve doğru bir döngü içerisinde kendini idâme ettirebilmesi için halkın vergi borcu vazgeçilmez bir gelir kaynağıdır ve oldukça doğal bir durumdur. Aslında kafamızı kaldırıp farklı ülkelere baktığımız zaman diğer ülkelerin de aynı zamanda en büyük gelir kaynakları halkına ait olan gerçek ve tüzel kişiliklerden topladıkları vergisel rakamlardır.

Vergi Dilimleri Ülkelere Göre Çeşitlilik Gösterir

Vergi oranları devletlere göre değişkenlik gösterir. Örneğin 1980’li yılların sonunda İsveç de ödenen tüm vergiler ulusal gelirin %45’ine tekabül etmekteydi. Devletlerin arasındaki orantının çeşitli olmasının nedeni, devletin mal ve hizmet sağlamadaki payının ülkeden ülkeye değişiyor olmasıdır. Vergi oranları Türkiye’de Gelir Vergisi ise %15 den başlayıp yıl içerisindeki kazanca göre %40 gibi rakamlara kadar erişebilmektedir.

Verginin Borcu ve Tarihi, Kökeni

Vergilendirmenin yükümlülükleri zaman içerisinde sürekli olarak değiştirilmiştir. Eski dönemlerde halktan vergi almanın nedeni savaşların ve hükümdarın giderlerini karşılamaktı. Devletler büyüyüp imparatorluklar geliştikçe yönetim ve denetim için gerekli maliyetin artışı da söz konusu oldu. Ancak günümüz ile eskiyi karşılaştıracak olursak; vergilerin genel amacı halkın yararlandığı hizmetler için bir fon oluşturulmasıdır.

Yoksullara Yardım Yasası

Bu hazineden yardıma ihtiyacı olanlar içinde belirli bir bütçe ayrılır. Bu ödemelerin ilk örnekleri Kraliçe Elizabeth döneminde 1558-1603 yıllarında çıkarılan yoksullara yardım yasasıdır. Daha sonrasında ise 1889 yılında Almanya bütün işçileri kapsayan bir emeklilik tasarısı ortaya çıkartmıştır.

Bir başka vergilendirme çeşidi ise lüks olarak değerlenen bazı mallar üzerine yüksek vergiler koyarak ek kaynak sağlamaktır. Emlak vergisi, taşıt vergisi vs. Türkiye’de olduğu gibi de bazı ülkelerde sigara, alkol gibi çeşitli zararlı içeceklere de oldukça yüksek vergi alınır. Bunun sebebi az satılarak halk sağlığını korumaktır.

Vergi Borcu Toplanması ve Kaynakları

Vergiler günümüzde birçok çeşitli yollar ile toplanmaktadır. Bankalar, Vergi daireleri, İnteraktif Vergi Dairesi gibi platformlardan vergiler ödenebilir. Bazı devletler belirledikleri bakanlıklar veya kuruluşlar için fon oluştururlar. Örneğin Türkiye de beyannamelerde eğitime katkı payı mevcuttur. Mükellefin hiçbir vergi ödemesi olmasa dahi Katma Değer Vergisi yoluyla 2021 yılı için 64,15 TL tutarında ödeme yapması gerekiyor. Bu ödemeden gelen paralar eğitime katkısı olacak bir fonda toplanarak Milli Eğitim Bakanlığı hazinesine aktarılıyor.

Verginin Matrahı

Verginin belirlenmesi için ortada bir matrah olması gerekmektedir. “Verginin Matrahı” kelimesini en az birkaç kere duymuşsunuzdur. Verginin matrahı üzerinden verginin hesaplandığı rakamdır. Herhangi bir kazanç vergiyi doğurur. Bu kazanç ise Verginin Matrahıdır. Örneğin 18.000,00 TL KDV ödemesi olan bir firmanın KDV Matrahı 100.000,00 TL’dir. Çünkü vergi 100.000,00 TL matrah üzerinden hesaplanmıştır.

Nihai Tüketicilerden Alınan Gelir Vergisi ve Damga Vergisi

Vergiler yukarıda da anlatıldığı gibi mükellef olmayan nihai tüketicilerin maaşlarından da kesilir. Maaş bordrolarına dikkatli bakarsanız orada yer alan “Gelir Vergisi” ve “Damga Vergisi” devlete bizim adımıza işverenimizin ödemiş olduğu vergi borcudur. Yani bu vergi olmasaydı bizim kazancımız daha fazla olacaktı. Henüz bir şirket veya işletmemiz olmadığı için vergi ödemeyeceğinizi düşünüyorsanız yanılıyorsunuz çünkü cebinizden çıkan her türlü Harcamada kesinlikle ufak da olsa vergiye tabi tutulduğunuzu unutmayın.

Vergi Borcu; İngiltere’de Uygulanan Pencere Vergisi (Servet Vergisi)

Birçok ülkede insanların sahip olduğu servetleri bile vergiye tabidir. Servet üzerinden alınan vergiler çok çeşitli olmakla birlikte genel olarak bireylerin mal varlığının çokluğuna göre hesaplanmaktadır. Bu vergiler Ev, arsa, antika eşyalar, tahvil ve hisse senedi gibi çeşitli yatırım unsurlarını kapsar. Servet vergisine ilginç bir örnek verilecek olursa İngiltere’de 1696-1851 yılları arasında neredeyse 150 yıl boyunca uygulanan Pencere Vergisi vardı. Buna göre evinde 10 ve üzeri pencere olan halk sakinleri Pencere Vergisine tabi tutulurdu. Görüldüğü üzere bazı ülkeler nereden para koparacaklarını düşünmekten geri kalmamışlardır.

Türkiye’de Uygulanan Varlık Vergisi

Türkiye de 1942-1944 yılları arasında alınan bir Varlık Vergisi mevcuttur. İlk kez alınmış ve olağanüstü bir durum sayesinde uygulanmıştır. Savaş nedeniyle ortaya çıkan karaborsacı ve stokçu toptancı tüccarlar ve büyük çiftçiler servetlerinde büyük bir artış sağlamışlardı. Devletimiz bunun farkındaydı ve bu sorunu önlemek amacı ile Varlık Vergisi denilen bir vergi oluşturdu. Vergisini 30 gün içerisinde ödemeyen karaborsacı tüccarlar tutuklanarak çalışma kamplarına gönderilmişti.

Dolaylı Vergiler

Mal ve hizmetlerden alınan vergiler de ayrı bir çeşittir. Bunlara dolaylı vergiler adı verilir. Bir kişinin gelirinden ya da bir şirketin karından alınan vergiler doğrudan vergi toplayıcısına ödenirken, satın alınan mallar üzerindeki vergiler daha sonra bunu vergi dairelerine aktaran dükkân ya da mağaza sahibine ödenir.

Uluslar Arası Ticaret ve Vergiler

Ülkeler arasında yapılan alım – satım işlemleri de bir vergi konusudur. Bu vergilere “ Gümrük Vergisi “ denilir. Gümrük vergisi herhangi bir ülkeye yurt dışından getirilen mallar ile ilgili verilen vergilerdir. Bu vergiler yalnızca gelir sağlamak amacı ile değil de aynı zamanda yurt dışı menşeili tüketim malzemelerine bir engel duvarı koyarak yurt içi üretimi ve tüketimi tetiklemektir. Bu durumda yurt dışından gelen malların fiyatı yükselerek tüketicinin yerli malları tercih etmesi sağlanır.

Herhangi bir gemi, kamyon, uçak vs. yurt dışından gelecek olan her türlü ulaşım aracı ülkeye ulaştığı anda aracın içerisindeki yükün listesini gümrük görevlisine vermek zorundadır. Daha sonrasında malları bekleyen şirket ve tüccarlar Gümrük memurları tarafından oluşturulan vergileri gümrük dairelerine ödeyerek malları teslim alırlar. Gümrük görevlileri bu sırada aracın içerisinde kaçak ya da gizli mal olup olmadığını araştırmaya yönelik işlemler gerçekleştirebilirler. Bu konuda tam yetkileri vardır.

Vergi Borcu ve Toplum

Hükümetler genellikle fazla can acıtmadan yeterli ve gerekli olan vergileri herkes için adaletli olarak doğru yollardan tahsil etmeye çalışsalar da bazı insanlar için vergiler hala büyük sorunlar yaratmaktadır. Bir ülkede Vergiler kolay anlaşılmalı, vergi toplama maliyetleri düşük olmalı ve vergi kaçırmak mümkün olmamalıdır.

Halk ne kadar da vergi ödemekten dolayı mutsuz olsa da toplanan vergiler sayesinde devlet sürekliliğini devam ettirir. Vergiler ödenmediği ve toplanmadığı zaman devletin sağladığı birçok mal ve hizmetten yoksun kalınacağı unutulmamalıdır. Mühim olan toplanan vergilerin doğru ve gerekli mercilerde harcanmasıdır.

Related posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir